แก้จนดอทคอม 108อาชีพเสริม

ทุเรียนเป็นผลไม้ไทยอีกชนิดหนึ่งที่ได้รับความนิยมบริโภคสูงทั้งในและต่างประเทศ ประเทศไทยเป็นประเทศที่ส่งออกทุเรียนและผลิตภัณฑ์แปรรูปเป็นอันดับหนึ่งของโลก ครอบครองส่วนแบ่งทางการตลาดกว่าร้อยละ 89 ตามมาด้วยมาเลเซีย (ร้อยละ 10.5) อินโดนีเซีย และออสเตรเลีย นอกจากนี้ ยังเป็นผู้ส่งออกผลิตภัณฑ์แปรรูปและผลิตภัณฑ์แช่แข็งทุเรียนรายเดียวของโลก โดยมีตลาดส่งออกสำคัญได้แก่ จีน ไต้หวัน อินโดนีเซีย ฮ่องกง สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย ฮ่องกง และญี่ปุ่น

ไทยมีพื้นที่เพาะปลูกทุเรียนประมาณ 700,000 ไร่ ผลผลิตรวมกว่า 650,000 ตัน ปลูกมากในภาคตะวันออก รองลงมาได้แก่ ภาคใต้ และภาคอื่นๆ พันธุ์ที่ได้รับความนิยมบริโภคและปลูก ได้แก่ พันธุ์หมอนทองคิดเป็นร้อยละ 65 รองลงมาได้แก่ พันธุ์ชะนีและอื่นๆ ร้อยละ 35

ทุเรียนเป็นพืชที่ต้องการการดูแลอย่างใกล้ชิดจึงจะได้ผลผลิตคุณภาพ มีเทคโนโลยีการผลิตที่ค่อนข้างซับซ้อน และใช้เงินลงทุนสูงกว่ามังคุดและเงาะ ทั้งค่าปัจจัยการผลิตและแรงงาน จากสถิติ ในช่วงปี 2546 – 2549 แม้ว่าประเทศไทยส่งออกทุเรียนไปยังต่างประเทศในปริมาณเพิ่มขึ้น แต่ราคาขาย ทุเรียนทั้งในและต่างประเทศกลับลดลง ทำให้รายได้ของเกษตรกรน้อยกว่าที่ควรจะเป็น สาเหตุสำคัญมาจากปัญหาการผลิต ที่ไม่สามารถรักษาระดับคุณภาพให้สม่ำเสมอคงที่ได้ ส่งผลให้ราคาจำหน่ายลดลง ตามไปด้วย ทั้งที่ความต้องการของตลาดต่างประเทศยังมีอยู่สูง

ดร.เสริมสุข สลักเพ็ชร์ สังกัดศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรี กรมวิชาการเกษตร และคณะ ได้วิจัยโครงการ \”การจัดการการผลิตทุเรียนคุณภาพสำหรับบริโภคสดเพื่อการส่งออกในลักษณะเครือ ข่ายธุรกิจที่มีความมั่นคงและยั่งยืนระหว่างเกษตรกรและผู้ประกอบการ\” เพื่อหาเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการพัฒนาและปรับปรุงกระบวนการผลิตทุเรียนที่ เหมาะสมเพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีปริมาณและคุณภาพสูง พร้อมกับพัฒนาเครือข่ายความเชื่อมโยงระหว่างเกษตรกร ผู้ประกอบการธุรกิจส่งออก และหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องในรูปแบบกลุ่ม ยุทธศาสตร์ (cluster) เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของกลุ่มผู้ผลิต

การดำเนินงานวิจัยในจังหวัดจันทบุรีและตราดซึ่งเป็นพื้นที่ปลูกหลักของภาคตะวันออก ทำให้ได้ \”แผนคุณภาพ\” (Quality Plan) ประกอบด้วย เทคนิค วิธีการจัดการ พร้อมทั้งตัวชี้วัดคุณภาพในขั้นตอนที่สำคัญตลอดกระบวนการผลิตทุเรียน อาทิ การเตรียมความพร้อมต้นสำหรับการออกดอก, การชักนำให้ออกดอกและส่งเสริมการติดผลมากและกระจายทั่วต้น, การส่งเสริมการพัฒนาและเพิ่มปริมาณผล, การจัดการเพื่อลดปัญหาอาการแกน เต่าเผาและไส้ซึม, การจัดการด้านศัตรูพืช, การจัดการด้านสารพิษตกค้าง และกระบวนการเก็บเกี่ยวและหลังเก็บเกี่ยว

ทั้งนี้เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการจำนวน 10 รายในตำบลทุ่งนนทรี อำเภอเขาสมิง จังหวัดตราด ซึ่งผลิตทุเรียนหมอนทองโดยใช้แผนคุณภาพข้างต้นกำกับ ปรากฏว่า ผลผลิตทุเรียนเพิ่มขึ้นเป็นไร่ละ 2,200 – 2,700 กก. จากค่าเฉลี่ยทั้งประเทศระหว่างปี 2546 – 2548 1,003 กก. /ไร่ และได้ผลผลิตคุณภาพผ่านการคัดเกรดกว่าร้อยละ 75 นอกจากนี้ ยังทำให้ต้นทุนการผลิตลดลงอยู่ในระดับ 4 – 6 บาท/ กก. (8,800 – 16,200 บาท / ไร่) จากค่าเฉลี่ยต้นทุนการผลิตทั้งประเทศระหว่างปี 2546 – 2548 13.75 บาท /กก. (14,168 บาท /ไร่) และผลจากการพัฒนาเครือข่ายและความเชื่อมโยงในลักษณะกลุ่ม ยุทธศาสตร์ ทำให้เกษตรกรตระหนักถึงความร่วมมือในรูปแบบกลุ่มที่จะช่วยเพิ่ม ความเชื่อมั่นและขีดความสามารถในการแข่งขัน รวมทั้งการศึกษายังได้แผนผังคลัสเตอร์และวิธีการบริหารจัดการการรวมกลุ่ม และบทบาทของหน่วยต่างๆ ที่เกี่ยวข้องทั้งเกษตรกร ผู้ประกอบการ ธุรกิจสนับสนุน สถาบันวิชาการ องค์กรร่วมพัฒนา และภาครัฐ สำหรับใช้เป็นแนวทางพัฒนากลุ่มให้มีความเข้มแข็งยิ่งขึ้นต่อไป