แก้จนดอทคอม 108อาชีพเสริม

กระแสการรักษาสุขภาพถูกกล่าวถึงอย่างกว้างขวาง การออกกำลังกาย อาหารเสริม สมาธิและดนตรีถูกนำมาใช้เพื่อให้เกิดสุขภาวะต่างๆ และอาหารก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ผู้คนให้ความสนใจ อาหารที่ได้จากเห็ดชนิดต่างๆ นับว่าเป็นแหล่งโปรตีนจากธรรมชาติที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง จากคนที่ไม่เคยหรือไม่ชอบทานเห็ด ก็กลับมาบริโภคเห็ดกันเพิ่มขึ้นทุกวัน

เป็นโอกาสสำหรับอาชีพใหม่ๆ ที่มีตลาดเปิดกว้างขึ้น นั่นก็คือ “อาชีพเพาะเห็ด”และ 1 ในเห็ดเพื่อสุขภาพที่ถูกพูดถึงกันอยู่เสมอๆ ก็คงไม่พ้นเห็ดโคนญี่ปุ่น

ปัจจุบัน การเพาะเห็ด นับเป็นอาชีพที่ให้รายได้ดีไม่แพ้อาชีพอื่น ๆ ซึ่งหากมีการสำรวจให้ดีจะพบว่ามีเกษตรกรและผู้สนใจเข้าสู่อาชีพนี้กันเป็นจำนวนมาก นั่นเป็นเพราะตลาดแน่นอน และเป็นสินค้าเกษตรที่ให้คุณค่าทางอาหารและประโยชน์ต่อร่างกาย

อย่างที่ตำบลระแหง อำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี มีเกษตรกรจำนวนไม่น้อยที่เข้าสู่โครงการเพาะเห็ดโคนญี่ปุ่นโดยยึดเป็นอาชีพหลักเพื่อสร้างรายได้ให้กับครอบครัว ซึ่งนายสังเวย นาคน้อย เจ้าพนักงานการเกษตร 6 สำนักงานเกษตรอำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี เล่าให้ฟังว่า เดิมทีกรมส่งเสริมการเกษตรได้มีนโยบายให้จัดทำ 1 ตำบล 1ฟาร์ม เพื่อให้เกษตรกรได้เข้ามาศึกษาและเรียนรู้ที่จะนำไปประกอบอาชีพเอง โดยในฟาร์มที่ทำจะมีการทำเกษตรหลายอย่าง เช่น การทำการเกษตรผสมผสาน การเลี้ยงปลา และการเพาะเห็ดโคนญี่ปุ่นในโรงเรือน นายสังเวย บอกว่า การเพาะเห็ดโคนญี่ปุ่น แม้เป็นอาชีพที่ใช้ต้นทุนสูงเริ่มแรกเพื่อปลูกโรงเรือนเพาะเห็ดประมาณ 5-6 หมื่นบาท แต่หากพิจารณาโดยรวมและการทำรายได้ระยะยาวแล้ว การลงทุนทำอาชีพนี้นับว่าคุ้มค่ามากและเห็นผลไว ตลาดก็แน่นอน นอกจากนี้เห็ดโคนญี่ปุ่นยังมีคุณสมบัติที่ให้ผลผลิตตลอดทั้งปี อย่างที่ทำโรงเรือนเพาะเห็ดโคนญี่ปุ่นเป็นตัวอย่างให้กับเกษตรกรและผู้สนใจในพื้นที่ ปรากฏว่า ผลผลิตเก็บได้ตลอด สัปดาห์หนึ่งจะมีตลาดเข้ามารับผลผลิตไม่ต่ำ 100 กิโลกรัม นับเป็นอีกอาชีพหนึ่งที่สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรได้ทั้งปี และยังเป็นแหล่งให้ความรู้กับเกษตรกรและผู้สนใจรายอื่น ๆ ได้นำไปใช้ประโยชน์ในการประกอบอาชีพของตนเองอีกด้วย

การเก็บเห็ดโคนญี่ปุ่นเพื่อขาย สามารถเก็บได้เป็นอาทิตย์ไม่ต้องรีบ โดยนำเห็ดสดใส่ถุงพลาสติกแล้วนำน้ำแข็งโปะนอกถุงเพื่อรักษาความสดของเห็ดได้นาน ราคาเห็ดโคนญี่ปุ่นที่จำหน่ายหน้าโรงเรือนจะขายส่งที่กิโลกรัมละ 150 บาท แต่ถ้าเป็นราคาตลาดเมื่อถึงมือผู้บริโภคจะอยู่ที่ราคากิโลกรัมละ 200-250 บาท หาได้ไม่ยาก และยังมีประโยชน์ต่อร่างกายเพราะมีธาตุอาหารมาก นายสังเวย บอกว่า ขณะนี้มีการขยายโรงเรือนเห็ดจากความสนใจของเกษตรกรไปมากแล้วกว่า 10 โรงเรือน และในอนาคตยังจะขยายโรงเรือนเพาะเห็ดออกไปอีก เนื่องจากเป็นอาชีพที่เกษตรกรสามารถทำได้ โดยกู้เงินจาก ธกส. ซึ่งปล่อยสินเชื่อให้ง่าย เพราะเห็นว่าเป็นอาชีพที่เห็นรายได้หมุนเงินผ่อนใช้เร็ว

นายแก้จนค้นเอาความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับเห็ดโคนญี่ปุ่นมาฝากเพิ่มเติมด้วยครับ

เห็ดยานางิหรือเห็ดโคนญี่ปุ่น Pholiota? cylindracea เดิมเป็นเห็ดที่เกิดในท่อนไม้ผุตามธรรมชาติ แต่ในปัจจุบันได้มีการศึกษา และพัฒนาการเพาะเลี้ยงในเมล็ดธัญพืช ?แล้วเปลี่ยนมาเป็นขี้เลื่อยที่เพิ่มอาหารเสริมในอัตราที่เหมาะสมทำให้กับเห็ดชนิดนี้เจริญได้ดีในเวลาต่อมา? เห็ดยานางิ เป็นเห็ดที่มีรสชาติดี? โดยมีลักษณะเนื้อดอก? ก้านดอก? มีความกรอบแน่น? เนื้อคล้ายเห็ดโคน? กลิ่นหอมนิยมใช้ประกอบอาหารหลายชนิด? นอกจากนี้ยังสามารถเก็บรักษาไว้ในตู้เย็นได้? นานกว่า? 1? สัปดาห์? โดยยังมี? ความสด? รูปร่าง? ขนาดน้ำหนัก? และสีสรร? ไม่เปลี่ยนแปลง? การเพาะเลี้ยงสามารถกระทำได้? ง่ายเหมือนการเพาะเห็ดถุงทั่วไป? และยังเพาะเลี้ยงได้ตลอดปี? จึงมีแนวโน้มว่าจะเป็นเห็ดเศรษฐกิจที่มีอนาคต

สัณฐานวิทยา หมวกเห็ดมีลักษณะค่อนข้างกลม? เส้นผ่านศูนย์กลาง? 4-10? ซม.? ดอกเห็ดที่ออกใหม่? จะมีลักษณะกลม? ขนาดเล็ก? ตรงกลางหมวกจะนูนสูงขึ้นมา? ดอกสีน้ำตาลเข้ม? มีเยื่อหุ้มสีขาวอยู่บริเวณใต้หมวก? เมื่อดอกเห็ดแก่สีของหมวกจะซีดลงเป็นสีน้ำตาลอ่อน? ตรงกลางหมวกที่ เคยนูนจะยุบและแบนราบ? ขนาดดอกจะขยายใหญ่ขึ้นจนเยื่อหุ้มส่วนล่างใต้ดอกเห็ดจะฉีกขาด แล้วเปลี่ยนแปลงเป็นวงแหวนสีน้ำตาลเข้มติดอยู่ที่ก้านดอกเห็ด? เมื่อดอกเห็ดแก่เต็มที่วงแหวนนี้จะเห็นไม่ชัดเจน สปอร์? ที่ครีบเห็ดมีลักษณะกลมรีเป็นรูปไข่? สีน้ำตาลเข้ม? ส่วนของก้านดอกจะกลมและค่อนข้างยาวประมาณ? 5-11? ซม.? มีสีขาว แต่จะมีเส้นสีน้ำตาลแทรกอยู่? ดอกอาจเกิดเป็นดอกเดี่ยวหรือเป็นกลุ่มก็ได้? การเก็บเกี่ยวจะทำได้ง่าย? เนื่องจากส่วนรากยึดติดกับวัสดุเพาะเพียงเล็กน้อยเท่านั้นและไม่ติดแน่น

สูตรการทำก้อน

สูตรนี้ต้องหมักวัสดุกับส่วนผสมต่างๆ คลุกเคล้าให้เข้ากันยกเว้นรำละเอียดทิ้งไว้นาน 7 วัน? โดยกลับกองฟางหมักทุก? 3? วัน? จนกระทั้งไม่มีกลิ่นแอมโมเนีย?? ปรับความชื้น? 65-70 %? บรรจุวัสดุตามสูตรทั้ง? 2? ลงในถุงพลาสติกทนร้อนขนาด 7 x 12? นิ้ว? หนักถุงละ? 1 กิโลกรัม สำหรับขี้เลื่อย? และ? 500-800? กรัม? สำหรับฟางข้าวสับ ใส่คอขวด จุกสำลีใช้ฝาครอบพลาสติกปิดจุกสำลีกันเปียกน้ำ นำไปนึ่งฆ่าเชื้อด้วยหม้อนึ่งแบบลูกทุ่งใช้เวลา 2-4? ชม.ที่อุณหภูมิ 90-100 ?ํC? ทิ้งไว้ให้เย็น จากนั้นใส่หัวเชื้อเห็ด? โดยเทเมล็ดข้าวฟ่างซึ่งมีเส้นใยเห็ดเจริญคลุมอยู่? ลงถุง อาหารผสม? ถุงละประมาณ? 15-20? เมล็ด? ในห้องที่ไม่มีลมโกรก? และสะอาด? นำไปบ่มไว้ในห้องที่มีอุณหภูมิประมาณ? 25-30? ํC? เส้นใยเห็ดจะเจริญเต็มถุงวัสดุเพาะประมาณ? 30-45? วัน

การทำให้เกิดดอกเห็ดและเก็บเกี่ยว เมื่อเส้นใยเห็ดเดินเต็มถุง? ย้ายก้อนเชื้อไปยังโรงเรือนเปิดดอก? ซึ่งมีอุณหภูมิประมาณ? 25-30? ํC? และความชื้นประมาณ 80-90 %? การเปิดดอกโดยถอดจุกสำลีออกนำถุงก้อนเชื้อมาวางเรียงไว้บนชั้นเพาะในโรงเรือนที่มีอากาศถ่ายเทได้ดี? ในช่วงเช้าและบ่ายจะให้น้ำก้อนเชื้อและบริเวณภายในโรงเรือน? วันละประมาณ? 2? ครั้ง? เพื่อให้มีความชื้นสม่ำเสมอ? หลังเปิดดอกประมาณ? 5-7? วันจะเกิดดอกเห็ด และสามารถนำไปบริโภคได้

สรุปแนวทางการผลิต

จากแนวทางการผลิตเห็ดยานางิ หรือเห็ดโคนญี่ปุ่น ในจังหวัดอุบลราชธานีเมื่อเดือน มกราคม 2548 -49 ที่ผ่านมา พบว่าสามารถให้ผลผลิตได้ดี ทั้งในวัสดุเพาะที่มาจากขี้เลื่อย และฟางข้าว แต่วัสดุเพาะที่เป็นปลายฟางข้าวนวดนั้น มีแนวโน้มที่เชื้อเห็ดเดินเต็มก้อนเชื้อได้เร็วกว่า อีกทั้งการเกิดดอกในแต่ละรุ่นที่เร็วกว่าการใช้ขี้เลื่อยไม้ยางพาราเป็นวัสดุเพาะ? นั่นแสดงให้เห็นว่าฟางข้าวที่มีเหลือใช้ในเขตภาคอีสานจำนวนมากนั้นมีโอกาสในการพัฒนาเป็นวัสดุทดแทนการการใช้ขี้เลื่อยไม้ยางพาราที่มีราคาสูงมากในปัจุบัน สำหรับการเพาะเห็ดยานางิ หรือเห็ดโคนญี่ปุ่น ซึ่งเป็นเห็ดที่มีความต้องการของตลาดและมีราคาสูงถึงกิโลกรัมละ 150 บาท